Waardenwerk
 Nieuwsbrief

Schrijf u in voor onze digitale nieuwsbrief en blijf op de hoogte!




| Meer
Rehabilitatie congres
[ advertenties ]




Suïcidepreventie: leren leven met pijn

door: Marjoleine Vosselman & Paul van Hoek

Cliënten die aangeven niet meer te willen leven, worden door hulpverleners doorgaans als zieke patiënten benaderd. De zinvraag die achter de doodswens zou kunnen liggen wordt vertaald naar een te behandelen probleem: de doodswens zelf wordt gepathologiseerd en los van enige zingevingsproblematiek aangepakt. Suïcidepreventie is dan ook het devies. Maar is deze technisch-instrumentele benadering de beste manier om als hulpverlener om te gaan met mensen die dood willen? Marjoleine Vosselman & Paul van Hoek denken van niet en laten in dit artikel zien hoe hulpverleners tijdens een crisisinterventie wel recht kunnen doen aan zinvragen van cliënten met een doodswens.

 

Inleiding

Kenmerkend voor de kwaliteitsbewaking binnen de ggz is dat er structureel wordt gewerkt met interventies die bewezen effectief zijn. Professionals maken gebruik van gestandaardiseerde classificatiesystemen zoals de DSM-IV, diagnose behandelcombinaties (dbc’s), protocollen en richtlijnen. Deze technisch-instrumentele professionalisering van de ggz draagt op grote schaal bij aan klachtreductie en het bevorderen van het functioneren van cliënten. 
In de specifieke situatie dat cliënten kenbaar maken dat zij een doodswens hebben, voelen hulpverleners zich des te meer geroepen om te helpen, om actief in te grijpen om de zelfdoding te verhinderen. Ze baseren hun interventies op het in de instelling voorgeschreven protocol voor suïcidepreventie, waarbij de primaire insteek is om het gevaar van de zelfdoding af te wenden. 
Maar wat nu als onderliggende vragen, die schuil gaan achter de doodswens van cliënten, blijven opspelen? De (vaak jarenlange) worsteling met emotionele pijn plaatst deze cliënten voor vragen waar zij zich geen raad mee weten en die bovendien vaak moeilijk te articuleren zijn. In dit artikel schetsen wij een benadering van suïcidepreventie die recht doet aan de zinvragen van mensen die zeggen dat zij dood willen. 
De technisch-instrumentele professionals binnen de ggz plaatsen vraagtekens bij onze veronderstelling dat zingeving een aandachtsgebied zou moeten zijn bij de hulpverlening aan cliënten met een doodswens. Wij citeren uit een e-mailcorrespondentie met een hulpverlener uit de ggz: “Aan suïcidaal gedrag liggen meestal geen weloverwogen of bewust te maken zingevingsvragen ten grondslag, maar allerlei irrationale ideeën en (ernstige) psychopathologie of persoonlijkheidsstoornissen.”
Hoewel de duiding van bovengenoemde professional binnen de context van de ggz voor de hand ligt, is het zeer de vraag of zijn benadering recht doet aan de behoefte van de cliënt om als mens te worden gezien in zijn worsteling. Het duiden van een doodswens als een pathologisch verschijnsel lijkt een poging te zijn om met behulp van instrumentele rationaliteit grip te krijgen op de weerbarstige en hardnekkige aspecten van de belevingswereld van de cliënt. In 1980 waarschuwde psychotherapeut Irvin Yalom in Existential Psychotherapy voor het risico om zinvragen te vervormen of vermijden: 

 “[…] and the question of meaning, that most perplexing and insoluble question of all, must not be denied in therapy. It will not do to inattend selectively to it, to shrink away from it, or to transform it into some lesser, but more manageable question”.

Het lijkt er op dat anno 2013 zinvragen nog steeds het risico lopen buiten het referentiekader van de ggz te vallen. Binnen het dominante paradigma komt het voor dat zinvragen ofwel niet worden opgemerkt ofwel worden vertaald naar te behandelen problemen. Wanneer vragen van cliënten eenzijdig worden bezien door de classificerende bril van de psychopathologie, dan worden problemen van cliënten geobjectiveerd. De professionele afstand die dat schept, kan op gespannen voet staan met de behoefte van de cliënt aan menselijke nabijheid. Hulpverlening aan cliënten met een doodswens zou zich niet moeten beperken tot het afwenden van het acute gevaar van de zelfdoding, het vaststellen van psychopathologie en behandeling gericht op klachtreductie. In veel situaties zijn er daadwerkelijk geen oplossingen, is er zelfs geen troost en zullen mensen moeten leren leven met wat het ook is dat hen parten speelt. Hulpverlening zou daarom duurzaam gericht moeten zijn op het leren leven met emotionele pijn. In feite staan niet alleen cliënten met een psychische stoornis voor die opgave. Het ontbreekt ons allemaal aan een zeker fundament en wij zijn allen kwetsbaar. Dat ‘moerassige’ karakter van het leven kenschetst volgens Kunneman dan ook de onzekere ‘basisconditie’ van ons bestaan1. In dit licht moet de hulpverlener zich realiseren dat niet alleen de cliënt, maar ook hijzelf de vraagstukken waar de cliënt mee worstelt niet kan overzien of definitief beantwoorden. Dat besef vraagt om een andere benadering van cliënten en hun problemen dan de technisch-instrumentele benaderingswijze die ´behandeling van het probleem´ belooft. In de erkenning dat behandelingsstrategieën in de ggz hun grenzen kennen, moet de hulpverlener samen met de cliënt een onzekere poging ondernemen om te helpen als er geen oplossingen zijn. De hamvraag daarbij is: brengt de hulpverlener de moed op die nodig is om de professionele afstand te overbruggen en menselijke nabijheid tot stand te brengen? Waar het op aan komt is dat hij samen met de cliënt diens wanhoop en emotionele pijn durft te naderen en uit te houden.
In dit artikel schetsen wij hoe hulpverleners tijdens een crisisinterventie recht kunnen doen aan zinvragen van cliënten met een doodswens. Zij zullen daarbij vakkundig moeten schakelen tussen de snelheid van op interventie gerichte crisishulpverlening en de ‘latende modus’2 die nodig is voor begeleiding bij zinvragen. Zij zullen daarbij ambachtelijk te werk moeten gaan: onderzoekend, samenwerkend met de cliënt, onzeker en steeds reagerend op wat zich voordoet. De onzekerheid en de risico’s die gebonden zijn aan suïcidepreventie maken het noodzakelijk dat hulpverleners werken vanuit compassie met de cliënt en met zichzelf. Het schrikbeeld van de inspectie kan ertoe leiden dat de hulpverlener eenzijdig toevlucht zoekt in een protocol. Normatieve professionalisering is erop gericht dat de hulpverlener zijn eigen afwegingen blijft maken over de vraag of hij werkelijk goed werk verricht. Het vraagt om eigenzinnigheid en lef om steeds opnieuw kritisch te onderzoeken of hulpverlening die aan de eisen van het protocol beantwoordt, ook recht doet aan onuitgesproken behoeften van cliënten. De moedige hulpverleners van mensen met een doodswens komt lof toe: zij ontkomen er namelijk niet aan om angst en pijn recht in het gezicht te zien. Niet alleen de cliënt, maar ook de hulpverlener zelf moet leren leven met pijn. 

 

Lees verder in Waardenwerk








Reacties op dit artikel:


ovdynn@gmail.com
19 oktober 2014 - 21:49


This particular android mobile phone tablet is the most recent promising trend in pcs. It is merely a little, all things in a single computer that is handheld and very simple to operate. Very similar to a wise phone it really does work on the touchscreen display running basic principle. The Apple inc I-mat is the initial android mobile phone pc tablets going to the market and is also building a large hype. Its special slate like layout and remarkable usefulness are it its important features along with other various pros. It is very lightweight to get a portable Laptop or computer and might be controlled by using a finger touch. This advanced product or service posseses an functioning-program much like those of an Ipone or another cell phones and incurs various software program programs.
http://www.swrp.co/index.php?action=profile;u=4358

ovdynn@gmail.com
16 oktober 2014 - 14:28


One of several major favorites in the Nelly's Apple Bottoms Clothing line discovered at the infamous Apple Bottoms web-site is none besides the Nelly Apple Bottom jeans. These jeans will not be your just typical, every day searching plain jeans either! A superb instance would be the flight jeans that have a metallic signature tag on the back of them so that all your friends and family will immediately know that you might be sporting major on the fashion line, high quality jeans. These jeans are extremely hip and give a actually feminine appear distinctive than the classic cargo style jeans that frequently you see in a lot of division retailers offline.
http://www.centroid3d.rs/mybb/member.php?action=profile&uid=43929

rqloxni@gmail.com
14 oktober 2014 - 03:22


The manufacturer profile has also been enhanced through the fact that many R&B stars keep mentioning it in their hit tracks. Then again, there are quite a few famous people who have taken the role of brand ambassadors by wearing Apple Bottoms footwear furthermore jeans. Alicia Keys and Ashanti are some of the preferred R&B stars who have been spotted wearing Apple Bottoms clothes and footwear.
http://vetspavka.ru/user/kopetpdqjq/


Uw reactie, mening:
Vul het volgende veld niet in:
Naam:
Email:
Bericht:

Uw reactie is niet anoniem. Uw IP adres zal worden opgeslagen.