Waardenwerk
 Nieuwsbrief

Schrijf u in voor onze digitale nieuwsbrief en blijf op de hoogte!




| Meer
Rehabilitatie congres
[ advertenties ]




Humanisme, Humaniteit, en Harari

Het traditionele humanisme staat vandaag voor grote uitdagingen. Ik noem er twee. In de eerste plaats dwingt de huidige ecologische crisis ons om kritisch na te denken over de centrale positie die het traditionele humanisme de mens toekent in het universum.

De dominantie van de mens over de fauna en flora van de aarde – misschien is ‘dictatuur’ een adequatere term – heeft geleid tot uitwassen als de vee-industrie, de kap van oerwouden, de vergiftiging van bijen, vogels en andere dieren ten behoeve van de landbouw, enzovoort. De invloed van menselijke activiteit op de natuurlijke condities van de aarde (bodem, atmosfeer, klimaat) is zo groot geworden dat het geologische tijdvak waarin wij thans leven door velen wordt aangeduid als Antropoceen. Had het humanisme in het verleden weinig aandacht voor alles wat tot ‘de natuur’ werd gerekend, vandaag kan het humanisme er niet meer omheen de condition humaine kritisch te herbezien in het licht van de condition écologique. Het humanisme, opgevat als intellectuele en artistieke beweging die de manifestaties van cultuur (wetenschap, politiek, economie, religie, enzovoort) kritisch onderzoekt vanuit de bronnen en uitgangspunten van de cultuur, moet als kritische beweging ook zelf kritisch zijn. Daarbij is humaniteit de inzet, het omwille-waarvan van de humanistische kritiek en zelf kritiek. De inhoud en strekking van dat lastige begrip humaniteit zijn uiteraard niet in steen gegoten maar moeten steeds opnieuw en in de context van de tijd worden onderzocht. Precies daarin ligt de zelf kritische functie van het humanisme, dat overigens geen monopolie heeft op humaniteit. Zo doet Harry Kunneman, geïnspireerd door o.a. het werk van Frans de Waal, voorstellen om het bereik van humaniteit uit te breiden naar andere levensvormen op aarde, door Kunneman samengevat met de term ‘bioten’. Kunneman drukt de grondige zelf kritiek van het humanisme, alsook de urgentie daarvan, uit in de term ‘radicaal humanisme’. 

Een tweede uitdaging wordt ons voorgehouden door de Israëlische historicus Yuval Noah Harari. Over deze uitdaging gaat dit artikel. In zijn imposante bestseller Homo Deus betoogt Harari dat de mensheid na de agrarische revolutie, de wetenschappelijke, de technologische en industriële revoluties, zich thans midden in een digitale en robot-technologische revolutie bevindt.

Joachim Duyndam

Lees verder op p. 26 van nummer 76 van Waardenwerk. Nog geen abonnee? Klik hier.

Lees het artikel via deze pagina








Reacties op dit artikel:


- Nog geen reacties

Uw reactie, mening:
Vul het volgende veld niet in:
Naam:
Email:
Bericht:

Uw reactie is niet anoniem. Uw IP adres zal worden opgeslagen.