Waardenwerk
 Nieuwsbrief

Schrijf u in voor onze digitale nieuwsbrief en blijf op de hoogte!




| Meer
Rehabilitatie congres
[ advertenties ]




MACHT EN CONFLICT IN MENSELIJKE RELATIES: Vreedzaam vechten en waardig strijden

De spanningen en conflicten in onze maatschappij vragen meer dan alleen maar dialogisch communiceren. De verschillen en tegenstellingen zijn te groot daarvoor. Open gesprekken met hoop op consensus kunnen geen recht doen aan de felheid van niet op te heffen tegenspraak. Tegenstellingen in visies en belangen laten zich niet zo maar inkapselen in ontmoetingen en open gesprekken. Vechtende partijen zullen hun gevechten willen voeren, waar het om gaat is hoe die gevechten worden gevoerd.

Ik heb in 2015 een boek gepubliceerd over het politieke handelen van Mandela.1 Om dat handelen goed te begrijpen moest ik een onderscheid maken tussen vechten en verbinden. Voor Mandela gold: ‘verbinden als regel, vechten als het moest, maar ook herstellen als dat kon’. Na afronding van het boek was ik al van plan om op onderzoek te gaan naar de wijze waarop mensen in onze maatschappij verbinden, vechten en herstellen, maar voelde me gedwongen enkele belangrijke begrippen daarbij mee te nemen. Allereerst publiceerden Hans Achterhuis en Nico Koning eind 2014 hun boek ‘de kunst van het vreedzaam vechten’.2 Als we inzicht willen krijgen in het vechten van mensen in onze maatschappij, dan zullen we volgens Achterhuis en Koning de aandacht op vreedzaam vechten moeten richten. Alleen, Mandela vocht niet vreedzaam en volgens met het apartheidsregime afgesproken regels. Hij moest een vijandig gevecht voeren met een vijandig vechtende tegenstander. Dat vroeg om een onderscheid tussen verbinden, vreedzaam vechten en vijandig vechten, en om onderzoek naar alle drie. Jan van Ewijk introduceerde het begrip waardig strijden , dat met verbinden en vechten te maken heeft, maar meer lijkt te duiden op de kwaliteit van zowel verbinden, vechten als herstellen.

Politiek handelen, communicatie en macht

We kunnen verbinden en vechten opvatten als specifieke manieren om communicatie en macht in te zetten bij het uitoefenen van invloed. Wie via communicatie invloed uitoefent probeert anderen met argumenten te overtuigen van eigen inzichten. Wie via macht invloed uitoefent probeert anderen met positieve of negatieve sancties, neutraal geformuleerd met prikkels, onder druk te zetten om bepaalde dingen te denken of te doen. Beide middelen kunnen elkaar vervangen, wat goed tot uiting komt in de uitdrukking: ‘wie niet horen wil moet maar voelen’. Het uitoefenen van invloed via macht vindt normaliter al communicerend plaats. Zo zal een opdrachtgever niet reppen over sancties bij een opdracht, de uitvoerder weet dat ze spelen, en dat is voldoende om de opdracht uit te voeren. Het spel met de macht, of dat nu uit macht hanteren of macht mobiliseren bestaat, wordt al communicerend gespeeld. Het daadwerkelijk gebruik van sancties is eerder uitzonderlijk dan normaal. Het uitoefenen van invloed via communicatie en macht noemen we politiek handelen.

Martin Hetebrij

Lees verder op p. 145 van nummer 66-67 van Waardenwerk. Nog geen abonnee? Klik hier.








Reacties op dit artikel:


- Nog geen reacties

Uw reactie, mening:
Vul het volgende veld niet in:
Naam:
Email:
Bericht:

Uw reactie is niet anoniem. Uw IP adres zal worden opgeslagen.